تحلیلی از مناقب امام علی (ع)

تحلیلی از مناقب امام علی (ع) به روایت ابن المغازی

 
 
 
 
علی به زیوری آراسته است که هیچ یک از بندگان به آن آراسته نیست. از عمار بن یاسر روایت شده که گفت: پیغمبر خدا (ص) به علی‌بن‌ابی‌طالب (ع) فرمود: «ای علی، خداوند تو را به زیوری آراسته که بندگان آراسته به زیوری دوست داشته‌تر از آن نزد خداوند نیستند.» فضایل و مناقب مولی الموحدین حضرت علی(ع) چنان فراوان است که در مقاله و رساله و کتاب نمی‌گنجد. در این گفتار شمه‌یی از فضایل و مناقب آن حضرت که در قرآن مجید آمده و فقیه شافعی معروف به ابن المغازی (متوفی 283ق) آن را در کتاب «مناقب علی ابن ابی طالب» ذکر کرده است، به اختصار یاد می‌شود.

1- انما یرید‌الله لیذهب عنکم الرجس اهل البیت و یطّهرکم تطهیراً. (الاحزاب 33/33) از حسن بن علی (علیهما السلام) روایت شده که فرمود: وقتی آیه تطهیر نازل شد، رسول خدا (ص) ما را در زیر پرده‌یی گرد آورد سپس فرمود: «اللهم هولاء اهل بیتی و عترتی فاذهب عنهم الرجس و طهرّهم تطهیرا.» پنج تنی که در زیر این پرده یا کسا بودند، عبارتند از: محمد (ص) و فاطمه و علی و حسن و حسین علیهم السلام که به اصحاب کسا به همین مناسبت اشتهار دارند و شاعران درباره آنان اشعار فراوانی سروده‌اند.

2- قل لااسالکم علیه اجرا الاّ المودّه فی القربی. (الشوری 42/23) از ابن عباس روایت شده که گفته است: وقتی که آیه «قل لااسالکم علیه اجرا الاّ الموده فی القربی» نازل شد، سوال کردند: ‌ای رسول خدا، چه کسانی‌اند آنان که خداوند دوستی و مودت آنان را فرمان داده است؟» حضرت (ص) فرمود: «علی و فاطمه و فرزندان آنان.»

3- والنجم اذا هوی. (النجم 53/1) از ابن عباس روایت شده که گفته است: من با جوانانی نزد پیغمبر (ص) نشسته بودم که ناگهان ستاره‌یی فرود آمد. پس رسول خدا فرمودند: «به خانه هرکس که این ستاره فرود‌ آید، او جانشین پس از من خواهد بود.» جوانان بنی‌هاشم برخاستند و نگریستند، دیدند آن ستاره در خانه علی (ع) فرود آمد.

گفتند: «ای رسول خدا، در دوستی علی گمراه شده‌یی. » سپس خداوند تعالی آیات والنجم إذا هوی... تا و هو بالافق الاعلی را نازل کرد.

4- انّما ولیکم‌الله و رسوله والذین امنوا الذین یُقیمون الصلوه و یُوتون الزکوه و هم راکعون. (المائده 5/55) از ابن عباس روایت شده که گفته است: سائلی بر پیغمبر (ص) گذر کرد و بر دستش انگشتری بود. پیغمبر فرمود: «این انگشتر را چه کسی به تو بخشیده است؟» سائل پاسخ داد: «آن مردی که در رکوع است. » و این درحالی بود که علی (ع) نماز می‌گزارد. پیغمبر فرمود: شکر خدایی را که آیه: انّما ولیکم‌الله و رسوله... الخ را درباره من و اهل بیت من قرار داد. روی انگشتری که علی (ع) آن را صدقه داد، عبارت زیر منقوش بود: «سبحان من فخری باننی له عبد.»

5- ولتعرفنهم فی لحن القول. (محمد 47/30) از ابوسعید خدری روایت شده که درباره قول خدای عزوجل: ولتعرفنهم فی لحن القول گفته است: «ببغضهم علی بن ابی طالب.»

6- و من یقترف حسنه نزد له فیها حسنا. (الشوری 42/23) از سدّی روایت شده که درباره قول خدای عزوجل: و من یقترف حسنه نزد له فیها حسنا، گفته است: مراد از حسنه دوستی آل پیغمبر است. و درباره قول خدای عزوجل: ولسوف یعطیک ربک فترضی، گفته است: مراد از رضایت محمد (ص) این است که اهل بیت او وارد بهشت شوند.

7- مثل نوره کمشکاه فیها مصباح. (النور 24/35) از ابوالحسن (ع) روایت شده که فرمود: «مشکات» فاطمه و «مصباح» حسن و «زجاجه» حسین است. کانها کوکب دری، فاطمه است که ستاره‌یی درخشان در میان زنان عالم است. یوقد من شجره مبارکه، مراد شجره مبارک ابراهیم است. لاشرقیه و لاغربیه نه تمایل به سوی یهودیت دارد و نه کشش به جانب نصرانیت، یکاد زیتها یضیئی نزدیک شد که به دانش ناطق شود و لو لم تمسسه نار نور علی نور، امامی پس از امامی دیگر. یهدی‌الله لنوره من یشاء خداوند عزوجل هر که را بخواهد، به ولایت ما هدایت فرماید.

8- ولاتقتلوا انفسکم ان‌الله کان بکم رحیما. (النساء 4/29) از ابن عباس روایت شد درباره قول خدای عزوجل: و لاتقتلوا انفسکم إن‌الله کان بکم رحیما گفت: مکشید اهل بیت پیغمبر خود را همانا خداوند عزوجل در کتاب خود می‌گوید: تعالوا ندع ابناءنا و ابناءکم و نساءنا و نساءکم و انفسنا و انفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنهالله علی الکاذبین، گفت: پسران این امت حسن و حسین‌اند و نسای امت فاطمه است و «انفس امت» پیغمبر و علی است.

9- وتعیها اذن واعیه. (الحاقه 69/12) از مکحول روایت شده است که گفت: شنیدم که علی ابن ابی طالب می‌گفت وقتی آیه وتعیها اذن واعیه نازل شد، پیغمبر (ص) به من گفت: «ای علی، از خدا خواسته‌ام که گوش تو را آن گوش قرار دهد. » و نیز از مکحول روایت شده که علی (ع) گفت: از آن پس من دیگر چیزهایی را که می‌شنیدم، فراموش نمی‌کردم.

10- والسابقون السابقون اولئک المقربون. (الواقعه 56/10) از ابن عباس درباره قول خدای تعالی: والسابقون السابقون روایت شده که گفت: یوشع بن نون نزد موسی و صاحب یس نزد عیسی و علی نزد محمد (ص) سبقت گرفته است.

11- فاما نذهبنّ بک فانا منهم منتقمون. (الزخرف 43/41) از عیسی بن جابر روایت شده که گفته است: وقتی آیه فاما نذهبن بک فانا منهم منتقمون آن حضرت «بک» را به «علی بن ابی طالب» تفسیر فرمود.

12- اجعلتم سقایه الحاج و عماره المسجد الحرام کمن آمن بالله و الیوم الاخر و جاهد فی سبیل‌الله لایستوون عند‌الله و‌الله لایهدی القوم الظالمین. (توبه 9/19) عامر روایت کرده است که آیه اجعلتم سقایه الحاج الخ درباره علی (ع) و عباس نازل شده است. و تفصیل آن بنا بر روایت عبدالله بن عبیده ربذی بدین قرار است که علی (ع) به عباس گفت: «ای عموی من، چرا به مدینه مهاجرت نمی‌کنی؟» عباس پاسخ داد: «آیا من در جایگاهی نیستم که به هجرت برتری دارد؟ آیا من حاجیان را آب نمی‌دهم و مسجدالحرام را عمارت نمی‌کنم؟» سپس خداوند این آیه را نازل فرمود: اجعلتم سقایه الحاج و عماره المسجدالحرام الخ.
 
 
آیت‌الله دکتر مصطفی محقق‌ داماد
/ 0 نظر / 22 بازدید